الملا فتح الله الكاشاني
447
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )
خواهد آمد به جهت عدم انقياد ما ترا و اين طلب عذاب به جهت تصميم ايشان بود بر جحود و تكذيب و اگر در ايشان اندك ميلى ميبود بتصديق اين معنى را در خواطر خود در نمىآوردند چه جاى آنكه طلب آن كنند * ( قالَ ) * گفت شعيب ع * ( رَبِّي أَعْلَمُ ) * پروردگار من داناتر است * ( بِما تَعْمَلُونَ ) * به آنچه ميكنيد از عبادت اصنام و احتكار طعام و كمفروشى و ساير معاصى و عذابى كه مكافات اين اعمال قبيحه باشد بشما خواهد رسانيد در وقت مقدر و اگر چه امهال باشد اما اهمال نخواهد بود آوردهاند كه چون قوم شعيب ع در انكار و استكبار از حد تجاوز كردند حقتعالى هفت شبانه روز آفتاب بغاية گرم و حرارتى در نهايت صورت بر ايشان گماشت بمثابه كه آب چاه و چشمهء ايشان به جوش آمد و نفسهاى ايشان را فرو گرفت بدرون خانها درآمدند حرارت زياده شد در سردابها و جايهاى خنك رفتند فايدهء نداد و گرما زياده شد روى ببيشه نهادند و هر يكى در پاى درختى افتاده از تاب گرما پخته مىشدند كه ناگاه ابرى سياه در هوا پديد آمد و نسيم خنك از آن وزيدن گرفت اصحاب ايكه خوشدل شده يكديگر را آواز دادند كه بيائيد تا در زير سايه اين ابر آسايش كنيم همين كه مجموع ايشان در زير ابر مجتمع شدند آتشى از وى بيرون آمد و همه را بسوخت چنان كه حقتعالى فرمود كه * ( فَكَذَّبُوه ) * پس تكذيب كردند شعيب ( ع ) را * ( فَأَخَذَهُمْ ) * پس فرا گرفت آنها را * ( عَذابُ يَوْمِ الظُّلَّةِ ) * عذاب روز ظلة بر وفق اقتراح ايشان و ظلة در لغت عرب سايبانست و آن بر شكل سايبان بر زير ايشان بود و گويند عذاب ظلة آن بود كه حقتعالى هفت شبانه روز گرما را بر ايشان مسلط كرد تا نفس ايشان را بگرفت پس در ولايات ايشان كوهى را امر كرد تا از جاى خود حركت كرد و چون سايه در هوا بايستاد و در زير آن آبها و هواى خنك پديد آمد يكى از ايشان به آنجا رفت سايهء ديد با راحت و در پيرامن آن كوه چشمهاى آب سرد و درختان پر ميوه زمانى آنجا استراحت كرد و آب و ميوه بخورد و آن مقدار كه خواست برگرفت و بخانهء خود باز آمد و اهل البيت و دوستان خود را از آن خبر داد ايشان نيز برفتند و نصيبى از آن برداشتند و تمام اهل شهر بر اينواقف شده بهيئت مجموعى از شهر بيرون آمدند و بپاى كوه جمع شدند تا آنكه هيچ كس در شهر و ولايت نماند الا كه در زير آن كوه پناه آوردند و آن كوه بر ايشان فرود آمد و همه را هلاك كرد و از قتاده منقول است كه حقتعالى شعيب ع را به دو گروه فرستاد يكى اهل مدين و ديگرى اصحاب ايكه اهل مدين بصيحهء جبرئيل ع هلاك گشتند و اصحاب ايكه به عذاب ظله * ( إِنَّه ) * بدرستى كه عذاب روز ظله * ( كانَ عَذابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ ) * بود عذاب روز بزرگ اسناد عذاب به يوم جهت ابلغيت و اشديت آن عذابست